TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 39. OLAĞAN BÜYÜK KONGRESİ AÇILIŞ KONUŞMASI

Türk Eczacıları Birliği 39’uncu Olağan Büyük Kongre’sini açıyor, kongremize katılan siyasi parti başkanlarına, milletvekillerimize, sivil toplum örgütlerine, tüm dostlarımıza ve değerli delegelerimize sevgi ve saygılarımı sunuyorum.

Kongremizin eczacılık mesleğinin saygınlığına, gelecek perspektifine, bilime ve insana olan inancına yakışır, üretken ve fikirlerin yarıştığı bir kongre olmasını diliyorum, öyle olacağını biliyorum.

Saygıdeğer protokol,

Değerli delegeler,

Sözlerime başlamadan önce, geçtiğimiz dönemde kaybettiğimiz tüm eczacı dostlarımızı, bu mesleğe ve meslek örgütüne gönül, emek vermiş olanları anmak istiyorum. Bunların arasında 7 yıl Birliğimizde saymanlık yapan Erkal Alphan’ı 8 Ekim günü Merkez Heyeti binamızın önünden uğurladık.

“Yaşayanlara saygı borçluyuz, ölülerimize ise gerçeği…” demiş Platon. Erkal Alphan’ın meslek örgütünü ve mesleği bu noktaya getirebilmek için verdiği emek, işte o gerçektir. O gerçeğin üstünden atlamamak, ona olan vefa duygumuzu bir kez de bu kürsüden ifade etmek istedim. Ailesinin ve dostlarının acısını paylaşıyor, meslek örgütümüzde onun yokluğunu bir boşluk olarak yaşayacağımızı biliyorum. Ustanın dediği gibi, “Çok yaşasın ölülerimiz”!

Değerli meslektaşlarım,

Değerli konuklar,

Hipokrat, “İyileşme zaman ister, ama bazı durumlarda da şans ister” demiş. Modern tıp iyileşmek için hem gereken zamanı azaltıyor, hem de şansı artırıyor. İnsanlık modern tıbbı da aşıp nanotıbba doğru ilerledikçe teşhis ve tedavi birleşiyor, tüm sağlık çalışanlarının bilgisinin, hiyerarşisinin, uygulamasının değişeceği yeni bir döneme giriyoruz. Bu dönemin ihtiyaçlarını karşılamak için çok daha fazla çalışmamız, çok daha fazla dayanışmamız, çok daha hızlı yol kat etmemiz gerekiyor. Ancak buraya doğru yol alırken, 500 kilometre hızla giden bir trenin penceresinden gözümüzü ayırmadan dışarıya bakmak, kendimizi sürekli olarak yeniden konumlandırmak durumundayız. Hangi yoldan gittiğimizi bilmezsek, nereye gitmiş olursak olalım, gittiğimiz yere adapte olmak gibi bir şansımız kalmaz.

Sizlere şaşırtıcı olmayan bir gerçeği söyleyeyim: Bizler bu dünyada, bu ülkede yaşıyoruz. Bu dünyanın, bu ülkenin vatandaşlarıyız, bu dünyaya, bu ülkeye hizmet ediyoruz. Hem de dünya üzerinde yaşayan insanların baş kaygısı olan sağlığının sorumluluğunu üzerimizde taşıyoruz.

Bizim sorumluluğun ne kadarını üstlenebileceğimizi örneğin devletin, örneğin sosyal sigorta şirketlerinin hastanın sorumluluğunu ne kadar üstleneceği belirliyor. Devletin ya da sosyal sigorta şirketlerinin hastanın sorumluluğunun ne kadarını üstleneceğini ise o devletin ekonomik durumu ve siyasal pozisyonu belirliyor. Bizim neyi, ne kadar yapabileceğimiz, devletlerin neyi, ne kadar yapmamızı istediği ile bağlantılı. Şu son günlerde gündeme gelen, aslında 2008 itibariyle Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yer alan tamamlayıcı sağlık sigortası konusuna özellikle dikkatinizi çekmek istiyorum. Bizim gibi kişi başına geliri yükselmiş ama orta ve alt sınıfları bu kadar şişkin, yani zenginliğin eşitsiz dağıtıldığı bir ülkede bazı sağlık hizmetlerinin ve bazı ilaçların genel sigorta kapsamından çıkartılıp tamamlayıcı sigortaya bırakılması bazı insanların sağlık hizmetine erişiminin zorlaşması demektir. Şu anda hangi ilaçların tamamlayıcı sigorta kapsamına alınacağına dair bir veri bizimle paylaşılmamış olmakla birlikte, bizler ilacın “gerekli, çok gerekli, az gerekli” gibi sınıflara ayrılmasına da, iki farklı sigorta sistemi ile başa çıkmak zorunda bırakılmaya da itiraz ediyoruz. Ayrıca, mikropların olduğu kadar sağlığın da kapısı olan ağız ve diş sağlığının tamamen genel sigorta kapsamına alınmasını ve diş hekimlerimizin serbest eczaneler gibi kamuyla anlaşma yapmasını beklerken bunların tamamlayıcı sigorta kapsamında değerlendirmesini de hasta sağlığı açısından son derece yanlış buluyoruz.

Değerli meslektaşlarım,

Bugün artık “dönüşüm” sözcüğü başka bir anlam kazanıyor. Tren, makas değiştiriyor. Başka bir hatta başka bir rayda, başka bir diyara doğru yol almaya başlıyor. 1970’lerin herkes için sağlık isteyen sosyal devletlerinin yerini cepten ödemeler, tamamlayıcı sigortalar, yaygın ama dar kapsamlı hizmetler alıyor. Bu bütün dünyada yaşanan bir dönüşüm. Hepimiz biliyoruz nedenini: Çünkü insanlık yaşlanıyor, çünkü sadece sağlık değil tüm hizmet sektörü paralı hale getiriliyor, çünkü tedavi ve ilaç masrafları artıyor. Bu noktada hükümetler bir tercih yapıyorlar, bu “bazıları için daha fazla sağlık” oluyor. Üstelik bu küresel bir eşitsizlik. Türkiye’de insanlar AIDS’ten ölmediği için UNAIDS Türkiye Ofisi kapatılıyor, ancak Afrika’da insanlar açlık ve AIDS’ten kırılmaya devam ediyorlar. İlaç sektörü gelişmiş olan Hindistan ve Brezilya AIDS ilaçlarını “insanlığın malı” olarak yeniden patentliyor. Bazı ülkeler ağrı kesici bile üretemiyor. Dünyaysa onlara elinde kalan ilaçları satma gayretinde. Sahte kemoterapi ilaçlarının üretildiği ve satıldığı, acımasız, barbar bir dünyada yaşıyoruz.

Değerli meslektaşlarım,

Çok değerli konuklar,

Biz sağlık çalışanları için sağlık, fiziksel ve ruhsal olarak tam bir iyilik halidir. İnsanın hiçbir derdinin, tasasının, stresinin olmamasıdır sağlık. Bugün böyle sağlıklı bir insan düşünebiliyor musunuz? Bu ruhsuz dünyanın ruhuna aykırı böyle bir sağlık, böyle bir ruh sağlığı. Savaş, şiddet ve travma adeta gündelik hayatımızın bir parçası olmuş. “Beden geçirdiği hiçbir travmayı unutmaz, sadece baskılar” derler. Açlık bedene travma yaşatır, hastalık travma yaşatır, kayıplar, yoksulluk, televizyonda izlenen şiddet manzaraları, bunların hepsi travma kaynaklarıdır. Evet, insan travmatik deneyimlerden de öğrenir. Ama çağımızın hastalıkları olan çoğu strese bağlı kalp damar hastalıklarına, psikolojik sorunlara da daha açık hale gelir. O yüzden, toplum sağlığının korunması ancak insanların eşit olduğu, karınlarının doyduğu bir toplumsal yapı ile mümkün olabilir.

İnsan karnı doyunca mı düşünmeye başlar? Yoksa düşünmek refleksif olarak yaptığımız bir hareket midir? Şimdilik bu soruları bir kenara bırakalım ve şu basit, bilinen gerçekten devam edelim: Bizlerin aynı habitusu paylaştığımız diğer canlılardan tek farkımız, gelişmiş düşünme ve planlama yeteneğimizdir. Bizler, insan türü, uzun vadeli bir hayal kurma ve bunu gerçekleştirme kapasitesine sahibiz. Demek ki düşünme, düşüncelerimizi açıklama ve onları hayata geçirmek bizi insan yapan biricik şeydir.

Değerli konuklar,

Sevgili delegeler,

Hepimizin bildiği bu gerçekleri bazen tekrar tekrar birbirimize söylememiz gerekiyor. Çünkü hala, “muktedir olmaktan” neyi, nasıl, ne zaman düşüneceğimizi, bunu nasıl söyleyeceğimizi, hayata geçirip geçirmeyeceğimizi kontrol etmeyi anlayanlar var. Bizlerin sağlıklı bir toplumda sağlıklı bireyler olarak yaşayabilmesi için bu özgürlüğe ekmek gibi, hava gibi, su gibi ihtiyacımız olduğunu ve bunun toplumsal sözleşmemizle devretmemiz mümkün olmayan bir hak olduğunu anlamamız, anlatmamız gerekiyor. Zira düşüncesini açıklama hakkını kullananlara yönelik olarak gerçekleştirilen orantısız şiddet, nereden gelirse gelsin, hem fiziksel hem de ruhsal sağlığımızı etkiliyor, bizim temel insan hakkımızı elimizden alıyor.

Değerli meslektaşlarım,

Ülkemizin üzerinde bulunduğu topraklar, binlerce yıldır farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptı. Tarihsel tecrübemiz, bu coğrafyada yaşamış toplulukların, milletlerin, devletlerin, dinlerin ve kültürlerin tüm özelliklerini kapsayan ortak bir mirasın zenginliğinden oluşuyor.

Türkiye’de yaşayan her fert; ırkı, inancı, dili ve rengi ne olursa olsun bu mirasın bir parçasıdır. İnsanların birbirlerini farklılıklarıyla kabul ederek barış ve huzur içinde yaşamasıyla öne çıkan bu zenginlik, topraklarımızı bir hoşgörü diyarı haline getirmiştir. Bu coğrafyada yaşayan insanlar, dirlik ve düzenin sihirli anahtarı olarak farklılıkları kabullenmeyi keşfedip, barış toplumuna açılan kapılardan hep birlikte girmişlerdir.

İnsanların düşüncelerini özgürce ifade edebilmeleri ve birbirleriyle iletişim kurabilmeleri, toplumsal düzenin bizzat toplum tarafından sağlam bir şekilde oluşturulmasını ve sağlıklı biçimde korunmasını sağlar. Düşüncesini özgürce ifade edebilen her bir kesim; kendisini olduğu gibi anlatma imkânını bulacak, böylece farklılıkların birer zenginlik olduğu kabullenilecek ve müşterek yönler keşfedilip birlikte yaşamanın şifreleri ortaya çıkarılacaktır.

İfade özgürlüğüne meşru olmayan nedenlerle yapılacak her müdahale, aynı zamanda büyük toplumsal müzakereyi engelleyecek ve uzlaşma zeminine giden yolları kapatacaktır.

İster ülkemizde ister dünyanın başka bir yerinde olsun; barışçıl gösteri hakkını kullananlara şiddet uygulanması, göstericilerin gerçek mermilerle, hedef gözetilerek sıkılan gaz bombalarıyla, plastik mermilerle veya kimyasal madde karıştırılmış tazyikli sularla öldürülmesi ya da yaralanması ağır bir suçtur. Bu suçları işleyenlerin teşvik edilmeleri veya ödüllendirilmeleri değil, cezalandırılmaları gerekir. Hiçbir siyasi veya ekonomik menfaat en üstün değer olan insan yaşamından daha değerli değildir. Sudan’da, Lazkiye’de, Rojava’da, Mısır’ın Adeviyesi’nde veya Tahrir’inde, Lice’de, Uludere’de, Reyhanlı’da, Akçakale’de, Ceylanpınar’da, Eskişehir’in, Ankara’nın, İstanbul’un ve Hatay’ın sokaklarında, insanların katledilmesinin hiçbir mazereti olamaz. Çağdaş devlet anlayışında kutsal olan devlet değil, devletin hizmetle yükümlü olduğu insandır.

Değerli meslektaşlarım,

Bireylerin öncelikle özgürce düşünebilmesi esas olduğundan bu esası hayata geçirecek temel hak, din ve vicdan özgürlüğüdür. Herkesin istediği gibi düşünebilmesi, yaşayabilmesi ve inanabilmesi bu yolla sağlanabildiğinden, vicdanı ve düşüncesi özgür kişilerden oluşan, gelişmeye açık toplum bu özgürlük sayesinde oluşturulabilecektir. Bunu gerçekleştirebilmek için de eğitim sisteminin özgür düşünceyi sağlayıcı biçimde kurgulanması, hangi gerekçeye dayanırsa dayansın, gerek düşünce gerek yaşayış olarak, din ve vicdan özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması, özgür düşünceyi geliştirici felsefi yaklaşımların ve ifade çeşitliliğinin zenginleşmesine imkân sağlayacak biçimde sanattan edebiyata kadar her türlü yöntemin geliştirilmesi şarttır.

Bu bağlamda çok yakın zamanda bir kez daha gündeme gelen ve nihayet çözüme kavuşturulmuş bulunan başörtüsü meselesine de inanç özgürlüğü açısından sahip çıkmalıyız. Bir kadının kendi bedeni üzerinde tasarruf hakkı yalnızca kendisine ait olmalıdır. Bu anlamda bir kadın ne giyeceğine elbette sadece ve sadece kendisi karar vermelidir. Ama başörtüsünü tartışırken esas mesele inanç özgürlüğüdür. Bu bakımdan böyle ileri bir adım atan hükümetten diğer inançların da özgürlüğü konusunda adımlar beklemek hakkımızdır. Diğer taraftan kadınların ekonomik, toplumsal ve siyasal hayatta görünür olamamasının tek nedeni başörtüsü değildir, devlet dairelerinde yahut TBMM’de başörtüsü serbestîsi getirilince bütün sorunlar da ortadan kalkmayacaktır. Kadınlara yönelik olarak ekonomide, siyasette ve diğer tüm alanlarda yapılan ayrımcılıkların ortadan kalkması, kadınların eşit birer birey olarak, şiddetten uzak bir biçimde kendilerini gerçekleştirmesinin önünün açılması, çağdaş Türkiye’de yaşayan herkesin ortak beklentisidir.

Sayın Protokol,

Değerli konuklar,

Demokrasinin özü, temel hak ve özgürlükler ile çoğulculuk ve bunları garanti eden hukukun üstünlüğü ilkesidir. Demokrasilerde değerler, toplumda kamusal tartışmaların potasında üretilirler.

Bugünlerde tartışılan diğer bir konu da 1982 Anayasa’sının değiştirilmesidir. Referandumla yapılan değişikliklerin yeterli olmadığı ve ülkenin yeni bir anayasaya ihtiyacı olduğu bütün kesimlerce dile getirilmektedir.

Yapılacak yeni anayasa; toplumun beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayan, demokratik standartlara uygun, temel hak ve özgürlükleri koruyan, çoğulcu, uzlaştırıcı, insan hakları ve hukukun üstünlüğü ilkesini önde tutan bir anlayışla hazırlanmalıdır.

Anayasalar toplumsal uzlaşma belgeleridir. Ama yeni anayasa yapılırken“evrensel hukuk” ve “evrensel demokrasi” ilkeleri de göz ardı edilmemelidir.

Yeni anayasa tartışmalarında zaman zaman gündemle birlikte göz ardı edilen, ancak bizleri çok yakından ilgilendirdiği için asla aklımızdan çıkmaması gereken bir mesele var, o da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yeni Anayasa’daki yeridir. Bildiğiniz gibi mevcut Anayasa’nın 135. maddesi meslek örgütlerini düzenliyor ve onların kamu kurumu niteliğinde olduğunu vurguluyor. Dar bir biçimde olsa da meslek örgütlerine kamusal sorumluluk yüklüyor ve kamusal yetkilerle donatıyor. Bu doğrultuda meslek örgütlerinin yıllara dayanan demokratik mücadeleler içinde şekillenmiş kamu adına söz, temsil ve idarenin kararlarına müdahale imkânları mevcut. Meslek örgütlerinin anayasadan çıkarılarak, kamu kurumu niteliğinde olma özelliklerine son verilerek ve üyelik zorunluluğu ortadan kaldırılarak bir dernek statüsüne indirgenmesi tehlikesi ile karşı karşıyayız.

Ülkemizde meslek örgütlerine yönelik ideolojik gözlüklü yoğun bir çarpıtma ve propaganda faaliyeti yürütülüyor. Kamu adına faaliyet yürüten, toplumsal çıkarları korumaya çalışan meslek örgütleri bir engel olarak görülüyor. Çağdaş demokrasilerde anayasalarda meslek örgütlerinin olamayacağı düşüncesine sarılıyorlar. Avrupa’da meslek örgütlerine üyeliği zorunlu olmadığı şeklinde propaganda yapıyorlar. Oysa Avrupa ülkelerine baktığımızda karşımıza çıkan tablo şu: Almanya, Avusturya, Hollanda, İrlanda, İspanya, Polonya anayasalarında ya meslek örgütleri düzenlenmiş ya da meslek örgütlerine atıfta bulunan hükümler var. Yine bu ülkelerde ve Fransa’da kimi meslek örgütlerine üyelik zorunlu. Örneğin; Hollanda’da Eczacılar Birliği eczacılık mesleğine ilişkin birçok alanı düzenliyor, eczacılık piyasasını düzenleyici kanunlarda bu birliğin standartları esas alınıyor ve üyelik zorunlu. İspanya’da, eczacılar, İspanya Eczacılar Genel Konseyi’ne bağlı bölgesel eczacı kurumlarına üye olmak zorundadır. Bu örgüt, hükümet tarafından, eczacılık ile ilgili mevzuat hazırlanırken danışılması gereken kuruluş ve eczacılar adına müzakerecilik rolüne sahiptir.

Diğer yandan meslek örgütleri salt üyelerinin hak ve çıkarları açısından değil, demokrasinin eksiksiz işleyebilmesi açısından da son derece önemli işlevlere sahip örgütlenme formlarıdır. Çağcıl ve yaşayan bir demokrasi, halk yararına çalışan, özerk ve kamusal kimliğe sahip meslek örgütlerinin varlığını zorunlu kılar. Siyasal rejimin demokratikliği de sivil toplumun bağrında filizlenen demokratik kurumlara, meslek birliklerine, sendikalara olan yaklaşımında kendisini gösterir. Meslek örgütlerinin talep ve beklentileri yönünde adımlar ağırdan alınırken siyaseti toplumsallaştırdıklarını göz ardı ederek onları siyasi davranmakla itham eden, kamusal yetki ve sorumluluklarını kısıtlayan, seçim sistemlerine müdahale ederek örgütsel zafiyete uğratan, finansal kaynaklarını ortadan kaldıran girişimler demokrasi, katılımcılık, çok seslilik ve sivillik söylemlerinin fersah fersah ötesindedir.

Ülkemizde hakiki bir demokrasinin inşası arzu ediliyorsa meslek örgütleri birer engel olarak görülmemeli, itibarlarını zedeleyecek söylemlerden ve sembolik hale getirecek adımlardan vazgeçilmeli; aklın ve bilimin ışığında ortak bir paydada buluşulmalıdır.

Değerli meslektaşlarım,

Değerli konuklar,

Bizler ne yurtta, ne cihanda bir tek insanın bile burnunun kanamasını istemeyiz. Kanın durması, acıların dinmesi, kardeşlerin birbiriyle kucaklaşması en büyük temennimizdir. Bu bağlamda Kürt sorunu, esasen demokrasi, özgürlükler ve insan hakları sorunudur. Kalıcı çözüm, yalnızca anayasada değil uygulamada da eşit yurttaşlığın sağlanması, ayrımcılığın önlenmesi ve başka ayrımcılıklara yol açacak etnik temelli her türlü ayrıcalıktan kaçınılmasıyla sağlanabilir. Hepimize düşen görev Ankara’da, İstanbul’da, İzmir’de hangi insan hakkı için ayağa kalkıyorsak, Şırnak’ta da, Diyarbakır’da da, Lice’de de, Uludere’de de aynı kararlılıkla ayağa kalkmaktır.

Bugün hem Türkiye hem Ortadoğu, “din ve mezhep ayrımcılığı” ve “ırkçılık” olmak üzere iki derin fay hattı üzerinde bulunmaktadır. Bizler; kardeşlik, barış, huzur ve güvenli bir gelecek için her türlü din ve mezhep ayrımcılığına ve ırkçılığın her türlüsüne karşı olmak zorundayız. Farklılıkları ayrışmanın bir sebebi değil, zenginleşmenin aracı olarak görmeliyiz.

“Yurtta barış” için, her yurttaşımızın “eşit yurttaş” olduğunu asla unutmamalıyız. Hiçbir yurttaşımızın, etnik kökeni, mezhebi, dini, inancı, dili, cinsiyeti, rengi yüzünden ayrımcılığa uğramasına asla izin vermemeliyiz. Bunlar evrensel insani değerler olduğu gibi, eczacıların ayrımcılık yapmama yemininin de bir parçasıdır.

Değerli meslektaşlarım,

Zaman ve sağlık, ancak kaybedince değerini anladığımız iki önemli hayat unsurudur. Bu nedenle, sağlığımızı korumak her zaman otomatik olarak değil, ancak bilincimizle yaptığımız bir davranış olmuştur. O yüzden de koruyucu sağlık önlemleri özellikle sağlık okuryazarlığı düşük olan ülkelerde düşüktür. Bizlerin sağlık çalışanları olarak birincil çabası, tedaviden önce, sağlık okuryazarlığını geliştirmek olmalıdır. Türkiye’de maalesef 12.800 kişiye bir kitap düşerken Japonya’da bir kişiye yılda dört kitap düşmektedir. Bizim ülkemizde adeta niyet okumak kitap okumaktan daha sık yapılan bir faaliyettir. Okuryazarlık oranımız düşük olduğu gibi, sağlık okuryazarlığımız da düşüktür. Bunun sonuçlarını özellikle sorumlu ilaç kullanımının olmaması noktasında yaşamaktayız: Bunun için kamuoyunu bilgilendirme çalışmalarına, eğitimlere ve kampanyalara hız vermeliyiz. Bizler eczacılar olarak özellikle sorumlu ilaç kullanımı noktasında birinci derecede rol alması gereken sağlık çalışanlarıyız, kendimiz de bu noktanın son derece farkında olmalıyız.

Değerli meslektaşlarım,

Değerli konuklar,

Bütçenin halktan bir şikâyeti var: İlaçların “aşırı” kullanımı, tedavi masraflarını gereksiz şişiren muayeneler gibi unsurlar, sağlık giderlerimizi artırıyor. Biz her zaman söylüyoruz. Sağlık giderlerimiz ve ilaç giderlerimiz nominal değerler olarak dünyanın 16 ıncı ekonomisi olan Türkiye için yüksek değildir. İlaç harcamalarımızın tedavi giderleri içindeki yüzdesi yüksektir. Onun da nedeni, tedavi giderleri içinde koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan payın yetersiz oluşudur. Sağlığı korumak her zaman tedavi etmekten daha ucuzdur. Ama süregiden sağlık politikaları, Ana çocuk sağlığı merkezlerinin kapatılmış olması, sağlık ocaklarından aile hekimliğine geçiş gibi unsurlar, koruyucu hekimlik uygulamalarını da zayıflatmıştır. Böyle bir ortamda hastalık artar, o zaman tedavi gideri de, bunun içinde ilaç gideri de artar.

Bütçe halktan şikâyetçi ama biz de bütçeden şikâyetçiyiz. Birkaç yönden: bir kere ilaç giderlerini en baştan sabitleyen global bütçe uygulamasında ilaç şirketlerinin zararlarını eczacıların cebinden karşılamak için ticari ıskontoları kaldırmasından ve stok zararlarını ödememesinden şikayetçiyiz. İkincisi ilaç fiyatları sürekli ucuzladığı için piyasaya ilaç sürülmemesinden şikâyetçiyiz. Üçüncüsü bu fiyatlar karşısında eczacıyı korumak için yeterli olacak önlemlerin alınmamasından, eczane yaygınlığının sağlığın korunmasının bir güvencesi, eczacının da sağlık sisteminde işbirliği yapılması gereken bir partner olarak görülmemesinden şikayetçiyiz.

Söylemek zorundayım: Hastalarımız da bütçeden şikâyetçi. Ama onlar sorun biz eczacılarda sanmaktalar. Muayene ücreti, ilaç fiyat farkı, katılım payı derken eczanede on kalemde aldığımız, bazılarında fiş veremediğimiz, açıklayamadığımız bazı kalemlerle cepten harcamaların artmasından şikâyetçiler. Üstelik bu ücretleri eczacının cebine giren ücretler sanmaktalar. Her gün yüz yüze olduğumuz hastalarımız da bundan şikâyetçi.

Bir düşünür şöyle söylemiş: “En sonunda, insanın ayrılmaz parçası olan her şeyin alışveriş ve pazarlık konusu olduğu zaman gelip çattı. Bu, o zamana kadar el değiştiren fakat ticaret konusu olmayan, erdem, duygu, kanaat, bilgi ve bilinç gibi şeylerin de ticaret konusu olduğu bir zamandır. Tek kelimeyle her şey ticaret konusu oldu. Bu genel kokuşma ve evrensel ölçekli alış – veriş dönemidir. Eğer ekonomik terimlerle ifade etmek gerekirse, bu, maddi olsun manevi olsun, her şeyin gerçek değerinin saptanması için pazara getirildiği bir zamandır.”